24h Le Mans to najstarszy wyścig długodystansowy świata i jeden z trzech filarów „Potrójnej Korony Motorsportu” obok Monaco GP i Indianapolis 500. Od 1923 r. — z przerwami wojennymi — bolidy wyjeżdżają na Circuit de la Sarthe, by przez 24 godziny walczyć z czasem, opadami i własnym zmęczeniem mechaniki.
1923 — pierwszy wyścig i jego logika
Pomysł 24-godzinnej rywalizacji zrodził się w sercu organizatorów Automobile Club de l’Ouest. Chodziło o pokazanie, że samochody produkcji seryjnej (lub bardzo zbliżone do nich) wytrzymują pełną dobę intensywnej jazdy w zmiennych warunkach. Pierwszy wyścig wygrali André Lagache i René Léonard na Chenard et Walcker Sport, jadąc średnio 92 km/h przez 24h. Przejechali 2209 km — dystans niewyobrażalny w epoce, gdy drogi międzymiastowe były głównie szutrowe.
Era pre-wojenna 1923-1939 — dominacja brytyjska
Lata 20. i 30. to złoty wiek marek brytyjskich:
- Bentley — 5 zwycięstw między 1924 a 1930 r., w tym słynne „Bentley Boys” — bogaci dżentelmeni-amatorzy.
- Bugatti — francuski championship 1937 i 1939.
- Alfa Romeo 8C 2300 — cztery z rzędu zwycięstwa 1931-1934.
Wyścig był wówczas spektakularnym wydarzeniem socjalnym — paryska śmietanka wynajmowała wagony do La Sarthe, by patrzeć na nocną walkę reflektorów wśród mgły.
Powojenne odrodzenie 1949-1969 — pierwsi dominatorzy
Po przerwie II wojny światowej Le Mans wrócił w 1949 r. Pierwsze powojenne lata to triumf Ferrari (9 zwycięstw w latach 1949-1965) i tragedia Mercedesa w 1955 r. — wypadek Pierre’a Levegha zabił 83 widzów i jednego kierowcy. To wymusiło zmiany w bezpieczeństwie ostatecznie kształtujące tor w dzisiejszej formie.
Od 1966 r. Ford GT40 zerwał ferrarową hegemonię, wygrywając cztery razy z rzędu. To była zemsta Henry’ego Forda II na Enzo Ferrarim — historia opowiedziana w filmie „Ford v Ferrari” (2019).
Era Porsche 1970-1998 — najwięcej zwycięstw
Porsche zdominowało Le Mans przez 25 lat:
- Pierwsze zwycięstwo 1970 r. (917K).
- Siedem zwycięstw z rzędu 1981-1987 (modele 936, 956, 962C).
- Łącznie 19 zwycięstw — rekord wszech czasów.
To Porsche wypracowało koncepcję turbodoładowanego silnika 6-cylindrowego boxer w klasie prototype, która zdefiniowała 30 lat wyścigów długodystansowych.
Era LMP1 hybrydowych 1999-2022 — Audi i Toyota
Po 1999 r. — kiedy Mercedes CLR dwukrotnie wystartował w powietrze podczas wyścigu — pojawiły się nowe regulacje aerodynamiczne. Le Mans wszedł w erę zaawansowanych prototypów:
- Audi R8/R10 TDI — 13 zwycięstw między 2000-2014, pionierski diesel.
- Peugeot 908 HDi FAP — 2009 r., koniec dominacji Audi na rok.
- Porsche 919 Hybrid — trzy zwycięstwa 2015-2017.
- Toyota TS050 Hybrid — pięć zwycięstw z rzędu od 2018 r., po latach żałosnych wyników.
Era Hypercar 2021+ — nowy rozdział
W 2021 r. wprowadzono klasę Hypercar (LMH), która zastąpiła LMP1. Celem było obniżenie kosztów (limit budżetu ~20 mln EUR rocznie) i przyciągnięcie producentów seryjnych. Toyota wygrała pierwsze trzy edycje LMH (2021-2023), ale od 2024 r. dołączyły Ferrari (pierwsze zwycięstwo od 1965!), Porsche 963 (LMDh), Cadillac, BMW, Alpine, Lamborghini i Peugeot.
Sezon 2026 zapowiada się historycznie — po raz pierwszy w XXI w. mamy 8 fabrycznych marek walczących o zwycięstwo.
Le Mans dziś — co warto wiedzieć
Współczesne 24h Le Mans to wyścig dla 60 bolidów w trzech klasach:
- Hypercar (LMH + LMDh) — kategoria szczytowa, prototypy hybrydowe.
- LMP2 — privateer prototypes z silnikiem Gibson 4.2L V8.
- GT3 — od 2024 r. zastąpił klasę GTE, produkcja seryjna z modyfikacjami.
Bolidy przejeżdżają ok. 5300 km w 24h — prawie 400 okrążeń toru długości 13,6 km z legendarnym odcinkiem Mulsanne Straight. Co minutę najszybsze prototypy mijają wolniejsze GT, generując ciągły taniec wyprzedzania.
Powiązane: w nadchodzącej edycji walka o tytuł między LMH a LMDh — różnice klas opisaliśmy w artykule o LMH vs LMDh. Pełny preview sezonu w 24h Le Mans 2026 — preview.
